Muzyka
Cztery pory roku — wyjaśnienie
Co przedstawiają cztery koncerty skrzypcowe Vivaldiego, jak funkcjonują sonety i dlaczego dzieło z lat 20. XVIII wieku wciąż wypełnia sale i świątynie po dziś dzień.
Zarezerwuj koncert Vivaldiego ↗Szybka odpowiedź
Vivaldi napisał cztery koncerty skrzypcowe, po jednym na każdą porę roku, i opublikował je w 1725 roku. Każdemu towarzyszy sonet, dzięki czemu muzyka maluje śpiew ptaków, burzę, polowanie i spacer po lodzie. Według Wikipedii całość trwa około 40–43 minut. Śledź opowieść w każdym koncercie i zachowaj brawa na koniec każdego z nich.
Co to jest
Według Wikipedii Cztery pory roku składają się z czterech koncertów skrzypcowych, z których każdy jest muzycznym portretem jednej pory roku. Datowanie jest nieprecyzyjne — od około 1718 do 1723 roku, co pokrywa się z okresem, gdy Vivaldi pełnił funkcję kapelmistrza na dworze w Mantui. Osiem kolejnych koncertów dołączono do nich w drukowanym zbiorze Il cimento dell'armonia e dell'inventione, wydanym w Amsterdamie w 1725 roku. To najsłynniejsze z jego dzieł i filar wieczorów z muzyką Vivaldiego w tym kościele.
Twórca
Urodzony w Wenecji w 1678 roku Vivaldi kształcił się na kapłana i zyskał przydomek „rudego księdza" ze względu na kolor włosów. W 1703 roku rozpoczął nauczanie gry na skrzypcach w weneckiej instytucji charytatywnej dla porzuconych dzieci, Ospedale della Pietà, której najzdolniejsze wychowanki grały w słynnej orkiestrze i śpiewały w chórze. Według Wikipedii napisał tam większość swoich najważniejszych dzieł, pozostawił ponad pięćdziesiąt oper, a jego nazwisko popadło w zapomnienie na blisko dwieście lat, zanim nastąpiło odrodzenie zainteresowania nim na początku XX wieku.
Sonety
W latach dwudziestych XVIII wieku rzadkością było drukowanie koncertu obok poematu, a jednak te utwory opatrzono sonetami, które wyjaśniały, co każda pora roku powinna przywodzić na myśl. Według Wikipedii autor pozostaje nieznany. Jednym z argumentów przemawiających za samym Vivaldim jest to, że każdy sonet dzieli się na trzy części — po jednej na każdą część koncertu. Partytura zawiera także jego własne wskazówki słowne, między innymi szczekający pies, ospałość z powodu upału i śpiący pijacy, i to właśnie te wskazówki sprawiają, że cykl zalicza się do muzyki programowej.
Wiosna
Pierwszy sonet otwiera się śpiewem ptaków i strumieniami, które szemrzą, gdy muska je bryza. Nadciągają burze jako zwiastuny tej pory roku, po czym cichną, a ptaki znów zaczynają śpiewać. W części wolnej pasterz drzemie na łące pełnej kwiatów, a jego pies leży u jego boku — według Wikipedii altówki szczekają za psa. Finał oddaje scenę nimfom i pasterzom, którzy tańczą przy dźwiękach wiejskich dud.
Lato
Lato zaczyna się od nieznośnego upału, a pierwsza część nosi uwagę o ospałości spowodowanej skwarem. Słyszymy kukułkę, turkawkę i ziębę, po czym północny wiatr spycha łagodne bryzy na bok, a pasterz lęka się nadchodzącej burzy. Błyskawice i brzęczące muchy nie dają mu zasnąć w części wolnej, a zamykające presto to sama burza — grzmoty i grad kładące łan pszenicy.
Jesień
Jesień zaczyna się od chłopa świętującego obfite żniwa pieśniami i tańcami oraz winem, które wielu biesiadników usypia. Uwaga Vivaldiego do części wolnej głosi, że pijacy zasnęli. Finał wyrusza o świcie wraz z myśliwymi, rogami, psami i strzelbami. Ścigane zwierzę ucieka, jest tropione, męczy się hałasem i pogonią, zostaje ranne i ginie — historia opowiedziana zarówno z perspektywy myśliwych, jak i ofiary.
Zima
Zima zaczyna się w chłodzie, z przenikliwym wiatrem, tupaniem nogami i szczękającymi zębami, które nie chcą przestać dzwonić. Powolne tempo wycofuje się do kominka, gdzie dni mijają w zadowoleniu, podczas gdy za drzwiami pada deszcz. Finał opowiada o ludziach ostrożnie stąpających po lodzie, którzy się poślizgują, przewracają i idą dalej, zanim lód pęknie. Sonet kończy się myślą, że zima, nawet gdy wszystkie wiatry toczą wojnę, ma swoje własne rozkosze.
Sława i nagrania
Wikipedia wymienia zaledwie dwa nagrania z 1952 roku i około 1000 wersji nagranych do 2011 roku. Nagranie Nigela Kennedy'ego z 1989 roku sprzedało się w ponad trzech milionach egzemplarzy na całym świecie, a Classic FM Hall of Fame umieściło dzieło na 67. miejscu. Jego melodie pojawiają się w filmach, baletach i piosenkach pop, dlatego wielu słuchaczom po raz pierwszy Cztery pory roku wydają się już znajome. Koncert na żywo w kościele przenosi tę samą muzykę do prawdziwego wnętrza, z wykonawcami zaledwie kilka rzędów dalej.
Jak słuchać podczas wieczoru
Przeczytaj sonet do każdej pory roku przed przyjściem lub zerknij na odpowiednią sekcję na stronie głównej tego serwisu. Wsłuchaj się w psa, burzę, polowanie i lód, a resztę pozostaw muzyce. Wikipedia podaje, że oklaski między częściami są niewskazane i zachowuje się je na koniec całego dzieła, więc wstrzymaj się aż do zakończenia koncertu. Ten drobny gest uprzejmości pozwala zachować nieprzerwaną opowieść dla wszystkich wokół ciebie.
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy powstały Cztery pory roku?
Około 1718–1723 roku, według Wikipedii, a opublikowane w Amsterdamie w 1725 roku.
Ile trwają wszystkie cztery koncerty?
Około 40–43 minut, podaje Wikipedia.
Kto napisał sonety?
Nie wiadomo. Być może Vivaldi, ponieważ każdy sonet dzieli się na trzy części odpowiadające częściom muzycznym.
Czy powinienem klaskać między częściami?
Nie. Odradza się klaskania między częściami. Poczekaj, aż cały koncert dobiegnie końca.
Źródła